معرفی مؤسسه ژئوفیزیک - موسسه ژئو فیزیک geophysics
معرفی مؤسسه ژئوفیزیک
ژئوفیزیک به مفهوم عام شامل فیزیک زمین، جو و اقیانوس هاست. علم ژئوفیزیک، بررسی پارامترهای مختلف فیزیکی کره زمین است. پیدایش این علم به کشف گیلبرت در نیمه دوم سده شانزدهم میلادی مبنی بر این که زمین همانند یک مغناطیس بزرگ عمل میکند و نیز به نظریه گرانش نیوتن در نیمه دوم سده هفدهم میلادی برمیگردد.
امروزه این علم با بهرهگیری از دیگر علوم پایه، دانشی است با کاربردهای فراوان و به شاخه‌های متعددی تقسیم میشود. وظیفه اصلی علم ژئوفیزیک، مطالعه فرایندهای فیزیکی است که در سیاره زمین و منظومه شمسی رخ می‌دهد. شناخت پدیدههای مرتبط با تحول زمین جامد، جو و اقیانوس‌ها برای تامین نیازهای اساسی زندگی انسان ضروری است؛ به طور مثال میتوان به نیاز روزافزون به کشف منابع جدید انرژی، اکتشاف کانی‌ها و ذخایر آب‌های زیر زمینی، پیشبینی رویدادهای طبیعی مانند زلزله، آتشفشان، سیل و خشکسالی و همچنین یافتن راه‌های چگونگی کاهش اثر ویرانگر این پدیدهها اشاره کرد.
بر اساس این نیاز و ضرورت توسعه علم ژئوفیزیک، اتحادیه بین‌المللی شورای تحقیقات (IUS) و اتحادیه بین‌المللی علوم (IUS) از ژوئیه 1957 تا دسامبر 1958 را سال ژئوفیزیک نامید و از تمامی ملل مختلف درخواست همکاری جهانی برای توسعه و پیشبرد این علم نمود. در راستای تحقق این هدف، مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران در سال 1957 میلادی مطابق با 1336 هجری شمسی، به همت والای مرحوم استاد دکتر حسین کشی‌افشار پایهگذاری شد.
مرحوم استاد دکتر حسین کشی‌افشار
مؤسسه ژئوفیزیک در بدو تأسیس با سه بخش زلزله‌شناسی، ژئومغناطیس و گرانی‌سنجی آغاز به فعالیت نمود و به تدریج در زمینههای آموزشی، پژوهشی و کاربردی علم ژئوفیزیک گسترش یافت. در تیر ماه 1340 کمیسیون منتخب هیئت امنای دانشگاه تهران، دو گروه آموزشی فیزیک زمین و فیزیک فضا را تصویب و ابلاغ نمود و در حال حاضر مؤسسه با سه گروه آموزشی فیزیک زمین، زلزله‌شناسی و فیزیک فضا به کار خود ادامه می‌دهد.
گروه فیزیک زمین، آموزش دانشجویان در مقاطع تحصیلی کارشناسی ارشد در 4 گرایش لرزهشناسی، مغناطیسسنجی، ژئوالکتریک و گرانی‌سنجی و دکتری در 3 گرایش لرزهشناسی، الکترومغناطیس و گرانی‌سنجی را بر عهده دارد. دانشجویان این گرایشها با ویژگیها و ساختار کره زمین آشنا شده و از آنها در اکتشاف ذخایر زیرزمینی، زلزلهخیزی مناطق مختلف کشور و بررسیهای مربوط به طرح‌های مهندسی ژئوفیزیک استفاده میکنند.
گروه فیزیک فضا، از سال 1354 رشته تحصیلی هواشناسی را در مقطع کارشناسی ارشد دائر کرده است و از سال تحصیلی 1383 نیز در مقطع دکتری هواشناسی دانشجو می‌پذیرد. این گروه شامل دو گرایش علوم فضائی و اقیانوس‌شناسی در مقطع کارشناسی‌ارشد و دکتری می‌باشد. دانشجویان این گروه با زمینههای مختلف هواشناسی از قبیل سامانههای جوی در مقیاسهای گوناگون (بزرگ، میان و خرد مقیاس) پیشبینی عددی وضع هوا، آبشناسی، اقلیمشناسی، تشکیل ابر و بارش، طوفان‌های شدید همراه با بارشهای رگباری و لایه مرزی آشنا شده و میتوانند از آنها در امور محیط زیست، کشاورزی، عمرانی، صنعتی، آب، حمل و نقل و دیگر زمینههای مرتبط استفاده کنند.
این مؤسسه شامل چهار بخش تحقیقاتی اکتشافات، زلزله‌شناسی، گرانی‌سنجی و مغناطیسسنجی است که آزمایشگاه‌های مختلف با این مؤسسه همکاری نزدیک دارند.
همچنین چهار بخش تحقیقاتی ازن و آلودگی هوا، فیزیک خورشیدی و نجوم، هواشناسی و یونسفر با این گروه همکاری نزدیک دارند.
طبق مصوبه هیأت وزیران در تیر 1379 مسئولیت استخراج و تنظیم تقویم رسمی کشور به عهده مؤسسه ژئوفیزیک واگذار شد که مؤسسه ژئوفیزیک این امر را توسط شورایی در مرکز تقویم مؤسسه ژئوفیزیک انجام می‌دهد.
همچنین طبق مصوبه هیأت وزیران در آذر 1382 مسئولیت اطلاع رسانی سریع و شبانهروزی زلزلههای کشور به مؤسسه ژئوفیزیک واگذار شد که این امر توسط مرکز لرزهنگاری کشوری مؤسسه ژئوفیزیک در حال انجام است.
بر اساس مصوبه وزرای عضو ستاد پیشگیری و مدیریت بحران در حوادث طبیعی و غیرمترقبه کشور در تیر ماه 1384، مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، مسئول مدیریت اطلاعات لرزه‌ای کشور گردید. به همین منظور و بر اساس بندهای ج، د، ه ماده 1 این مصوبه، مرکز مطالعات پیش‌نشانگرهای زلزله در مؤسسه ژئوفیزیک تأسیس شد.